Petrol fiyatları İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı riskleriyle yükselişe geçti

Perşembe günü petrol piyasasında keskin bir yükseliş yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı saat 13.30 itibarıyla yüzde 5'i aşkın oranda arttı ve 105 doları geçerek son iki haftanın en yüksek noktasına ulaştı. ABD ham petrolü de benzer şekilde 92,5 doların üzerine çıkarak bir önceki işlem günündeki zararını geri kazandı.

Piyasadaki bu hareketi tetikleyen başlıca faktör Trump yönetiminin stratejik hamleleriyle ilgili haberlerdi. ABD başkanının yönetimi, kasım ayındaki ara seçimlere hazırlanırken Pentagon'dan İran'a yönelik olası saldırı planlarının hazırlanmasını talep etmişti. Bu adım, Tahran'la gerilimin azalacağı yönündeki önceki beklentilerin tam tersine bir gelişme olarak değerlendirildi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) çarşamba günü petrol stoklarını piyasaya sunma hızını artırma ve dizel tedarikine öncelik verme kararını açıklamıştı. Yönetim bu hamleyle yüksek yakıt maliyetleri ve arz kesintilerinin etkisini kontrol altına almayı hedefliyordu. Ancak bu müdahalenin etkileri kısa süreli oldu ve jeopolitik riskler yeniden ön plana çıkınca fiyatlar hızlı bir şekilde yükselişe döndü.

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmeler de petrol fiyatlarındaki baskıyı artırdı. ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışma sekizinci ayına girdiğinden beri bu yol üzerindeki tanker trafiğinde ciddi riskler ortaya çıkmıştı. Savaş başlamadan önce küresel petrol ve yakıt sevkiyatının yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçerken, geçen hafta buradaki saldırı olayları İran savaşından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Ajansı çarşamba günü Katar'ın kuzeyindeki bir tankere çok sayıda mermi isabet ettiğini ve ölümler yaşandığını açıkladı. Bu saldırıları takiben boğazdan geçen gemi trafiği son iki ayın en düşük seviyesine indi.

ANZ Bankası Kıdemli Emtia Stratejisti Daniel Hynes, bu tür saldırıların tarihsel olarak Basra Körfezi'ndeki sevkiyatlarda düşüşlere yol açtığını hatırlatırken, Körfez üreticilerinin bu kez mallarını göndermek için sınırlı alternatif yollara sahip olması nedeniyle gemileri riske atıyor olabileceğini söyledi. Hynes'a göre stratejik rezervlerden yapılan çekişler kısa vadeli bir arz artışı sağlayabilse de yeni üretim kapasitesi yaratmayacaktır.

ABD Enerji Bilgi İdaresinin verileri de petrol piyasasında yukarı yönlü baskıyı pekiştirdi. 2 Ekim'de sona eren haftada ham petrol stokları 3,2 milyon varil azalarak 424,1 milyon varile geriledi. Piyasa önceden 1,7 milyon varil düşüşü öngörmüştü. Dizel ve jet yakıtlarını da içeren rafine ürün stokları ise 42 bin varil azalıp 105,14 milyon varile indi ve bu seviye son beş yılın benzer dönemleriyle karşılaştırıldığında belirgin şekilde düşüktü.