İstanbul'dan bir yapı: Kefeli Camii

Kefeli Camii ya da Kefevi Mescidi, İstanbul'un Fatih ilçesinde Salmatomruk mahallesinde, Kasap Sokak'ta bulunan tarihi bir yapı. Kariye Müzesi ile Fethiye Camii arasında, aralarındaki mesafenin yaklaşık ortasında yer alır. Yapı eskiden Aziz Noel Baba Katolik Kilisesi ya da Manuil Manastırı olarak biliniyordu ve 9. yüzyılda bir Bizans kilisesi olarak inşa edilmişti. Osmanlı padişahı IV. Murat döneminde, 1630 yılında Recep Paşa tarafından camiye çevrilmiştir.

Tarihçesi

Yapının ilk inşa amacı ve tarihi kesin olarak bilinmiyor; kaynaklarda zaman zaman kilise, zaman zaman da yemekhane binası olarak geçtiği görülüyor. İstanbul'un fethine kadarki döneme dair bilgi sınırlı, ancak fetih sonrası süreç daha iyi belgelenmiş. 1475'te Kırım'ın fethinin ardından Kefe halkının bir bölümü Boğaziçi'ndeki Kefeliköy'e, bir bölümü de bugünkü Kefeli Camii'nin bulunduğu bölgeye yerleşmiş. Bölgenin adını da bu halkın verdiği, yapının da bu topluluğa tahsis edildiği biliniyor. 1626 yılına kadar Aziz Nikola Kilisesi olarak hizmet veren bina, IV. Murat döneminde camiye dönüştürülmüş ve bugün de ibadete açık durumda.

Mimari Özellikleri

Cami 7,22 metre genişliğinde, 22,6 metre uzunluğunda ve tek minareli. Kagir yapı, yaklaşık 25,30 metreye 13,40 metre ölçülerinde eğimli bir alana oturuyor. Dikdörtgen planlı ana mekanın batısında ahşap bir yan nef bulunuyor; yapı bugün kuzey-güney doğrultusunda konumlanmış durumda. Kuzey cephesi dışarıdan beş köşeli poligonal, içeriden ise eğrisel biçimli bir apsise sahip. Diğer cephelerde alt ve üst kotta ikişer sıra pencere yer alıyor; cepheler sıvasız bırakılmış ve taş-tuğla almaşık örgüyle inşa edilmiş. Yapının geçirdiği evreler beş döneme ayrılabiliyor: 11-12. yüzyıldaki Bizans dönemi, 12-17. yüzyıl arasındaki kiliseye çevrilme süreci, 1626'da camiye dönüştürülme, 1968-71 yıllarındaki onarım ve bu onarım sonrası dönem. Camiye çevrilme sırasında yapı en köklü değişikliklerini yaşamış olsa da, bu döneme ait özgün bir yapı elemanı günümüze ulaşmamıştır.

Bilgi kartı

• Tür: cami

Metin: Vikipedi'deki “Kefeli Camii” maddesinden uyarlandı (CC BY-SA 4.0). Fotoğraf: A. Fabbretti · CC BY-SA 3.0 (Wikimedia Commons).

Kaynak: Vikipedi · kaynak madde