Bir lezzetin hikâyesi: Pişi

Pişi, bişi, bavırsak, bavursak, tuzlu lokma ya da halka gibi adlarla da bilinen, mayalı hamurun kızgın yağda pişirilmesiyle yapılan bir yiyecektir. Orta Asya, Moğolistan ve Orta Doğu mutfaklarında yaygın biçimde karşılaşılan bu lezzet, Anadolu'da genellikle arife günü hazırlanarak komşulara dağıtılır. Hamura üçgen veya küre biçimi verilerek servis edilir; hazırlanışında un, maya, süt, yumurta, margarin, tuz, şeker ve yağ kullanılır. Tacik bavursağında ise kızartmadan önce hamur küçük bir süzgecin alt kısmına bastırılarak çapraz desenli bir görünüm kazandırılır.

Pişi çoğunlukla şeker, tereyağı, reçel ya da ballı olarak tatlı şekilde tüketilir. Kızartıldığı için çörekle kıyaslanır, kurabiye veya bisküviye benzetilir. Moğollar ve Türkler bavursağı zaman zaman çayla birlikte yerken, Orta Asya'da genellikle çorbanın yanında tüketilir.

Hazırlanışı

Pişi hamuru basit bir karışımdan daha tatlı ve gevrek bir hamura kadar çeşitlenebilir. Tipik bir Kırgız tarifinde maya ve una ek olarak bir ölçü tereyağı, yedi ölçü tuzlu su ve altı ölçü süt kullanılır; daha karmaşık tariflerde yumurta ve şeker de eklenebilir, hamura kaymak katılması da mümkündür. Hamur açılıp parçalara ayrıldıktan sonra kızartılır; Orta Asya'da pek yaygın olmasa da Moğollar arasında bu parçaların kızartılmadan önce bükülüp çeşitli şekillerde düğümlenmesi daha sık görülür. Hamur altın kahverengi bir renk alana dek kızartılır. Moğollar geleneksel olarak bavursağa ekstra lezzet katmak için koyun yağı kullanır; bu bulunmadığında yerine bitkisel yağ tercih edilebilir.

Dünya rekorları ve yöresel çeşitler

20 Nisan 2014'te Ufa'da 1.006 yumurta, 25 kilogram şeker, 70 kilogram un ve 50 kilogram Başkurt balı kullanılarak 179 kilogramlık dünyanın en büyük bavursağı pişirildi. 7 Eylül 2014'te Almatı'da Anneler Günü kutlamaları sırasında, kayınvalide ve kayınpeder takımları arasında düzenlenen bir yarışmada yedi takımın katılımıyla bir günde 856 kilogram bavursak pişirilerek Guinness rekoru kırıldı.

Türkiye'de de pişinin çeşitli yöresel uyarlamaları bulunur. Şanlıurfa'da bişe adıyla yapılan bir türü vardır. Konya'da ekmeklik buğday unu, su, sıvı yağ, yoğurt, süt, yumurta, kabartma tozu, tuz ve çörek otuyla hazırlanan hamuru yağda kızartılan Konya kömbesi, fırında pişirilen türüyle birlikte 24 Mayıs 2022'de Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenerek coğrafi işaret aldı. Sakarya'nın Sapanca ilçesinde kahvaltılarda tercih edilen sodalı pişi, soda sayesinde diğer çeşitlere göre daha fazla kabarır. Malatya'da ise ev hanımlarının hazırladığı sütlü pişi, hamuruna süt katılması sayesinde daha yumuşak bir kıvam kazanır ve kahvaltı sofralarının vazgeçilmezleri arasında yer alır.

Bilgi kartı

• Tür: ekmekler

Metin: Vikipedi'deki “Pişi” maddesinden uyarlandı (CC BY-SA 4.0). Fotoğraf: Vidor · Public domain (Wikimedia Commons).

Kaynak: Vikipedi · kaynak madde